Etykieta Dworska

Zasady funkcjonowania Dworu

Każdy szanujący się Dwór posługuje się ściśle określonymi zasadami postępowania. Dom Panujący Habsburgów Lotaryńskich również sformułował podobne zasady, bez których ciężko funkcjonować na Dworze:

1. Objaśnienia wstępne.

1.a. Odstępstwa od protokołu.

Odstępstwa od ustalonego porządku na Dworze dopuszczalne są jedynie, gdy Najjaśniejszy Pan wraz z Domem Panującym tak postanowią.

1.b. Asysta.

Najjaśniejszemu Panu asystuje zawsze Wielki Ochmistrz. Najjaśniejszej Pani asystują Damy Dworu. CK Parę ochraniają ponadto oficerowie Gwardii.

1.c. Zwroty.

Do Najjasniejszego Pana i Najjaśniejszej Pani należy zwracać się „Wasza Cesarska i Królewska Mość”, dopuszcza się skrót „WCKM”. Zależnie od zamieszkania, można się zwracać Wasza Cesarska Mość (dla Krajów i Królestw w Radzie Państwa Reprezentowanych) lub Wasza Królewska Mość (dla Krajów Korony Św. Stefana). Ta sama zasada obowiązuje w zwrotach do panujących królów i cesarzy. Do panujących Książąt należy zwracać się „Wasza Książęca Mość”, dopuszcza się skrót „WKM”. Do Królów Seniorów, Regentów, członków Domów Panujących i Następców Tronu innych państw należy zwracać się „Wasza Wysokość”, dopuszcza się skrót „WW”. Do Ambasadorów oraz innych osób utytułowanych należy zwracać się „Wasza Ekscelencjo”, dopuszcza się skrót „WE”. Do arcyksiążąt należy się zwracać „Wasza Wysokość”, dopuszcza się skrót „WW” Do książąt austro-węgierskich należy zwracać się „Jaśnie Oświecony Książę”, dopuszcza się skrót „JOK”. Do markgrafów/orgrófów należy zwracać się „Prześwietny Margrabio”, do grafów/grófów „Jaśnie Wielmożny Hrabio”, do baronów „Szlachetny Baronie”, do Ritterów/Fourów „Szlachetny Panie”, do Edlerów/Urów natomiast „Sławetny Panie”.

1.d. Ceremoniał.

Ceremoniał Większy obowiązuje w dniach świąt państwowych, w razie wizyty państwowej, prywatnej wizyty Głowy Państwa Trzeciego, pozostałych specjalnych okolicznościach, a także w innych sytuacjach, gdy Dom Panujący tak postanowi. W pozostałych dniach obowiązuje ceremoniał zwykły.

1.e. Strój.

Męskim strojem dworskim jest ciemny garnitur. Męskim strojem galowym jest frak. Damskim strojem dworskimi jest kostium. Damskim strojem galowym jest suknia typu wieczorowego. Strojem ceremonialnym jest strój związany z posiadanym tytułem honorowym albo strój związany ze sprawowanym urzędem, ze wszystkimi dodatkami symbolizującymi piastowaną godność; strojem ceremonialnym Najjaśniejszego Pana są szaty koronacyjne austriackie wraz z Diademem i pozostałymi insygniami. Strojem ceremonialnym Najjaśniejszej Pani są szaty koronacyjne węgierskie wraz z Koroną i pozostałymi insygniami. Wszelkie spory dotyczące stroju rozstrzyga Wielki Ochmistrz.

1.f. Mistrz ceremonii.

Funkcje związane z zapewnieniem prawidłowego przebiegu dworskich uroczystości pełni Wielki Ochmistrz.

1.g. Inne ceremoniały.

Zasady i sposoby oddawania honorów Najjaśniejszemu Panu oraz innym osobom przez Cesarskie i Królewskie Siły Zbrojne oraz formy stosownej asysty wojskowej, w zakresie nieuregulowanym tym Protokołem, określają właściwe ceremoniały tychże służb

2. Okoliczności specjalne.

2.a. Koronacja

Monarcha jest koronowany w Wiedniu, a siedem dni później w Szekesfehervar. Sala Tronowa Pałacu. Na podwyższeniu Tronu, po jego prawej stronie stoi stół na Insygnia. Stroje ceremonialne. Proponowaną listę gości opracowuje Wielki Ochmistrz Dworu w porozumieniu z Premierem i Ministrem Spraw Zagranicznych, przedstawia dwa tygodnie wcześniej Następcy Tronu; uczestniczą dworzanie i korpus dyplomatyczny. Wszyscy stoją. O wyznaczonej godzinie jest uroczyście wnoszona Diadem lub Korona oraz inne Insygnia w asyście osiemnastu oficerów Gwardii, symbolizujących osiemnaście prowincji. Do Sali wchodzi Następca Tronu, wprowadzany przez Seniora Domu Panującego. Staje sam na podwyższeniu Tronu. Głowa Chrześcijańskiego Kościoła Austriackiego podnosi Diadem lub Koronę. Pyta się: "Co przyrzekasz obejmując Diadem Cesarstwa Austrii/Koronę Świętego Stefana?". Wtem Następca Tronu odpowiada: "Obejmując te Święte Insygnia, przyrzekam uroczyście, iż będę strzegł niepodległości Monarchii Austro-Węgierskiej i niepodzielności Jej ziem, będę czuwał nad Jej pomyślnością, bacząc, by przestrzegano Patentu Ugodowego, Konstytucji i innych praw i sprawiedliwie je wykonywano, mając zawsze na względzie dobro mych poddanych jako wartość najwyższą." Następnie Głowa Kościoła uroczyście zakłada Diadem lub Koronę, wymawiając jednoczesnie słowa: "Przyjmij te Insygnia będące znakami Monarszej godności i władzy, jako symbol Twej miłości dla poddanych i legalności Twej władzy." po czym Następca zasiada na Tronie. Po wygłoszeniu formuły Głowa Kościoła schodzi tyłem z podwyższenia Tronu. Senior Domu Panującego najstarszy panowaniem intonuje okrzyki „Vivat Imperator!” lub „Vivat Rex!”. Wiwaty zgromadzonych. Wielki Ochmistrz wywołuje kolejno Premiera i Namiestników celem złożenia przysięgi przez Kraje Koronne i Prowincje. Wywołany Premier lub Namiestnik, albo - w razie niemożności przybycia - specjalnie upoważniony przedstawiciel, składa przysięgę wierności o treści następującej: "Ja ..., Premier (lub Namiestnik) z woli poddanych Waszego Cesarskiego (lub Królewskiego) Majestatu, składam w imieniu Prowincji (Kraju Koronnego) ... hołd Cesarzowi Austrii (Apostolskiemu Królowi Węgier) i ślubuję wierność Monarchii, oferując swoją pomoc i radę." Przedstawiciel natomiast zamiast "Ja ..., Premier (lub Namiestnik)..." mówi: "Ja ..., w zastępstwie Premiera (lub Namiestnika)...". Następnie Monarcha wygłasza mowę tronową. Później, nadal w pełnych szatach ceremonialnych, w uroczystej procesji i w asyście Gwardii Cesarskiej i Królewskiej, opuszcza Salę Tronową. Wielki Ochmistrz Dworu ogłasza zakończenie koronacji.

2.b. Ślub.

Ślub odbywa się w Katedrze Świętego Szczepana w Wiedniu wedle ustalonych przez władze kościelne zasad wraz z odśpiewaniem piątej zwrotki „Hymnu Ludów” i koronacją Najjaśniejszej Pani. Następnie parada wojskowa eskortuje Nowożeńców oraz zaproszonych gości do Pałacu Schönbrunn. Tam bal ku czci Nowożeńców. Nowożeńcy zasiadają na podwyższeniu tronowym. Mistrz Ceremonii przedstawia im kolejnych gości. Następnie „Walcem Cesarskim” Johanna Straussa Nowożeńcy rozpoczynają taneczną część balu. Kto chce się zwrócić do Nowożeńców, pyta o pozwolenie Mistrza Ceremonii. Listę gości oraz listę utworów muzycznych sporządza Mistrz Ceremonii w zgodzie z Nowożeńcami. W trakcie uroczystości rozmaite części artystyczne.

2.c. Święto państwowe.

Monarcha w Wiedniu lub Budapeszcie odbiera defiladę wojskową, po czym wraz z asystą oficerów defilujących wojsk udaje się do Pałacu. Tam reszta uroczystości.

2.d. Otwarcie obrad Izby Delegatów lub Izby Poselskiej.

Monarcha w stolicy kraju koronnego, gdzie otwiera się obrady. Przyjeżdża pod budynek Parlamentu. Karoca, w której zasiada Monarsza Para oraz Wielki Ochmistrz Dworu, poprzedzona jest oddziałem Huzarów. Następnie przejeżdżają karoce innych urzędników dworu. W budynku Parlamentu obecni są parlamentarzyści, korpus dyplomatyczny i zaproszeni przez Izbę Panów (lub Magnatów) goście. Wszyscy stoją. Monarcha wchodzi w uroczystej asyście Wielkiego Ochmistrza Dworu. Monarcha zasiada na Tronie i dokonuje inauguracji kolejnej kadencji Izby. Wygłasza również mowę tronową.

3. Podróż.

3.a. Pojazd lądowy.

Pojazd CK Pary oznaczony herbem rodu. Pojazdy Dworskich urzędników oznaczone odpowiednim symbolem.Pojazd Najjaśniejszego Pana poprzedzany pojazdem Gwardii, taki sam pojazd z tyłu. CK Para w asyście Wielkiego Ochmistrza oraz Dowódcy Gwardii.

3.b. Statek (jacht) bądź okręt.

Statek Najjaśniejszego Pana oznaczony herbem rodu. Przy wejściu na pokład podnosi się banderę, kapitan składa raport o stanie statku. Obowiązuje ceremoniał morski, z zastrzeżeniem pierwszeństwa CK Pary.

3.c. Samolot.

Samolot CK Pary oznaczony herbem rodu. CK Para w asyście Wielkiego Ochmistrza, Dam Dworu i zaproszonych gości. Samolot jest ochraniany przez oddziały powietrzne. W razie awarii w terenie trudno dostępnym oddziały powietrznodesantowe podejmują akcję ratowniczą.